Нийтийн төсөв, санхүүгийн удирдлагыг сайжруулах,
Эдийн засаг, төсөв, санхүүгийн бодлого,
#ТөсвийнУдирдлага,
Мэдээллийн хуудас,
2025,
Эдийн засгийн зөвлөл Монгол Улсын 2026 оны төсвийн төслийг хэлэлцэн зөвлөмж гаргалаа
Хэвлэн нийтэлсэн:
Он: 2025
Төрөл:
Файл татах: Үзэх
Түлхүүр үг: Эдийн засгийн зөвлөл, улсын төсөв, төсвийн хяналт
Хөтөлбөр: Ардчиллын институцүүдийг бэхжүүлэх нь
Монгол Улсын 2026 оны төсвийн төлөвлөлтөд анхаарах асуудал
2025.10.01
Монгол Улсын эдийн засаг сүүлийн 20 гаруй жилд уул уурхайн салбарын өндөр хамаарлаас шалтгаалсан мөчлөгт савлагаатай тулгарсаар ирлээ. 2020–2025 оны төсөв хэт тэлсэн шинжтэй байсан бол 2025 онд түүхий эдийн үнийн уналттай холбоотойгоор өсөлтийг бууруулан тодотгож, улмаар 2026 оны төсвийн төсөлд төсвийн сахилга батыг чангатгах, төрийн оролцоог бууруулах, хувийн хэвшлийн орон зайг өргөтгөх шаардлага улам илүү тодоор тавигдаж байна. Нээлттэй нийгэм форумын дэргэдэх Эдийн засгийн хараат бус, мэргэжлийн зөвлөлөөс төсвийн төлөвлөлтийн чанарыг сайжруулах, үр ашигтай зарцуулалтыг хангах, урт хугацааны тогтвортой байдлыг баталгаажуулах чиглэлд дараах зөвлөмжийг бодлого боловсруулагчид, шийдвэр гаргагчдад хүргэж байна.
1. Макро эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангах
- Төсвийн зарлагын өсөлтийг хатуу хязгаарлаж, орлогын түр зуурын өсөлтөд тулгуурлан урсгал зардлыг нэмэгдүүлэхийг таслан зогсоох. Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд заасан төсвийн тусгай шаардлагуудын үр нөлөө олон удаагийн нэмэлт өөрчлөлтийн дүнд суларсан байдлыг залруулах.
- Төсвийн бодлогыг мөчлөг сөрсөн зарчмаар хэрэгжүүлж, эдийн засгийн тэлэлтийн үед нөөц хуримтлуулан, уналтын үед шокийг бууруулах боломж бүрдүүлэх.
- Уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнэ, экспортын хэмжээний өөдрөг таамагт хэт найдахгүй, бодитой төсөөлөл дээр суурилсан орлогын тооцоо хийх. Тухайлбал, нүүрсний экспортын биет хэмжээг 2026 онд 90 сая тонн гэсэн нь эрсдэл дагуулж буй тул хувилбар боловсруулах шаардлагатай.
2. Төсвийн зарлагын шинэчлэл хийх
- 2026 оны Төсвийн тухай хуулийн хавсралт дахь хөтөлбөр–үр дүнгийн үзүүлэлтийг санхүүжилттэй уялдуулах, цаашид үр дүнд суурилсан төсөвлөлтийг бүх салбарт хэрэгжүүлэх.
- Урсгал зардлын бүтэц, өсөлтийн шалтгаан, өртгийн өөрчлөлтийг системтэйгээр судалж, ил тод тайлагнах, урсгал зардлын ДНБ-д эзлэх хувийг эрс бууруулах.
- Эрүүл мэнд, боловсрол, нийгмийн хамгааллын суурь зардлыг өсгөсөн бүтэц, төлөвлөлтийн алдааг засах.
- Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн зарцуулалтын хүрээ, тэргүүлэх чиглэлийг ил тод болгож, өндөр өртөгтэй тусгай эмчилгээ ба олон нийтэд чиглэсэн урьдчилан сэргийлэх үйлчилгээний харьцааг нээлттэй хэлэлцэн шийддэг тогтолцоо бүрдүүлэх. Нэн ялангуяа онцын шаардлагагүй, өндөр өртөгтэй хэвтэн эмчилгээний зардлыг бууруулах замаар нөөцийн ашиглалтыг сайжруулах.
3. Хөрөнгө оруулалтын бодлогын оновчлол
- Төсвийн хөрөнгө оруулалтыг эдийн засгийн өгөөж, нийгмийн ач холбогдлоор эрэмбэлж, үр дүнг хэмждэг тогтолцоог хэлбэр төдий бус бодитоор хэрэгжүүлэх.
- Төсвийн хөрөнгө оруулалтын төлөвлөлт дэх Эдийн засаг, хөгжлийн яамны үүрэг, оролцоог нэмэгдүүлж, зардал–үр ашгийн тооцоог чанартай хийдэг болох.
- Орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалтыг иргэдийн нэн тулгамдсан асуудалд чиглүүлэх, хүлээж болохуйц “гоёлын” төслүүдээс татгалзах.
- ТЭЗҮ, захиалагчийн хяналтыг чанаржуулж, чанарын доголдолтой, хугацаа хэтэрсэн хөрөнгө оруулалтын төслүүдийг зогоох, хариуцлага тооцдог болох. Төсвийн хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийг батлан хэрэгжүүлэх, төсвийн хөрөнгө оруулалтын төслийн менежментийг сайжруулах.
- Боловсролын салбарын хөрөнгө оруулалт, урсгал зардлын төлөвлөлт уялдаа холбоо сул, үр ашиггүй явж ирсэн байдалд дүн шинжилгээ хийж засаж залруулах.
4. Өрийн удирдлагын шинэчлэл
- Төсвийн тухай хуульд өрийн удирдлагын тусгай хэсэг оруулж, Засгийн газрын өрийн дээд хязгаарын зэрэгцээ өрийн баталгаа, орон нутгийн өрийн зохистой хязгаарыг тогтоодог болох.
- Гадаад зээл, төслийн санхүүжилтийг УИХ-д олон хувилбар бүхий сонголттойгоор өргөн мэдүүлж танилцуулдаг болох (төсвөөс, гадаад зээлээр, төр-хувийн хэвшлийн түншлэлээр гэх мэт).
2026 оны төсвийн төлөвлөлт нь Монгол Улсын эдийн засгийн ирээдүйн тогтвортой байдал, хувийн хэвшлийн өрсөлдөх чадвар, нийгмийн үйлчилгээний чанарт шууд нөлөөлөх ач холбогдолтой. Иймд төсвийн сахилга бат, хөрөнгө оруулалтын үр өгөөж, өрийн удирдлагын тогтолцоог сайжруулах, нийгмийн салбарын бодлогын суурь өөрчлөлтийг хийх нь нэн чухал юм. Эдийн засгийн зөвлөлөөс дээрх зөвлөмжийг Засгийн газар болон УИХ-ын гишүүд төсвийн хэлэлцүүлгийн явцад авч үзэхийг санал болгож байна.
НЭЭЛТТЭЙ НИЙГЭМ ФОРУМЫН ДЭРГЭДЭХ
ЭДИЙН ЗАСГИЙН ЗӨВЛӨЛ
Хэвлэн нийтэлсэн:
Он: 2025
Төрөл:
Файл татах: Үзэх
Түлхүүр үг: Эдийн засгийн зөвлөл, улсын төсөв, төсвийн хяналт
Хөтөлбөр: Ардчиллын институцүүдийг бэхжүүлэх нь
Шинэ
Зохиогч: Burmaa R.
Хэвлэн нийтэлсэн: Voters’ Education Center
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/research report on improvement_electionlaws.pdf
Түлхүүр үг: election law of Mongolia, election campaign, election monitoring, political parties in Mongolia
Хэвлэн нийтэлсэн: Voters’ Education Center
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/research report on improvement_electionlaws.pdf
Түлхүүр үг: election law of Mongolia, election campaign, election monitoring, political parties in Mongolia
Хэвлэн нийтэлсэн: Voters’ Education Center
Он:2003
Төрөл:
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/research report on improvement_electionlaws.pdf
Түлхүүр үг:election law of Mongolia, election campaign, election monitoring, political parties in Mongolia
Хөтөлбөр:Ардчиллын институцүүдийг бэхжүүлэх нь
Шинэ
Зохиогч: Глоб Интернэшнл ТББ
Хэвлэн нийтэлсэн: Глоб Интернэшнл ТББ
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Concepts of draft Law on Information Freedom_mong.pdf
Түлхүүр үг: мэдээллийн эрх чөлөөний хууль, хэвлэл мэдээлэл, мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрх
Хэвлэн нийтэлсэн: Глоб Интернэшнл ТББ
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Concepts of draft Law on Information Freedom_mong.pdf
Түлхүүр үг: мэдээллийн эрх чөлөөний хууль, хэвлэл мэдээлэл, мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрх
Хэвлэн нийтэлсэн:Глоб Интернэшнл ТББ
Он:2003
Төрөл:
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/Concepts of draft Law on Information Freedom_mong.pdf
Түлхүүр үг:мэдээллийн эрх чөлөөний хууль, хэвлэл мэдээлэл, мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрх
Хөтөлбөр:Ардчиллын институцүүдийг бэхжүүлэх нь
Шинэ
Зохиогч: Article XIX
Хэвлэн нийтэлсэн: Article XIX
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Guide to Media Monitoring.pdf
Түлхүүр үг: media monitoring, election, media and election, guide to media monitoring
Хэвлэн нийтэлсэн: Article XIX
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Guide to Media Monitoring.pdf
Түлхүүр үг: media monitoring, election, media and election, guide to media monitoring
Хэвлэн нийтэлсэн:Article XIX
Он:2003
Төрөл:
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/Guide to Media Monitoring.pdf
Түлхүүр үг:media monitoring, election, media and election, guide to media monitoring
Хөтөлбөр:*
Шинэ
Зохиогч: Globe International NGO
Хэвлэн нийтэлсэн: Globe International NGO
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Concepts of draft Law on Information Freedom_eng.pdf
Түлхүүр үг: draft law on freedom of information, freedom of information, state secrecy, organization's secrecy, freedom of information and Mongolia
Хэвлэн нийтэлсэн: Globe International NGO
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Concepts of draft Law on Information Freedom_eng.pdf
Түлхүүр үг: draft law on freedom of information, freedom of information, state secrecy, organization's secrecy, freedom of information and Mongolia
Хэвлэн нийтэлсэн:Globe International NGO
Он:2003
Төрөл:
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/Concepts of draft Law on Information Freedom_eng.pdf
Түлхүүр үг:draft law on freedom of information, freedom of information, state secrecy, organization's secrecy, freedom of information and Mongolia
Хөтөлбөр:Ардчиллын институцүүдийг бэхжүүлэх нь
Шинэ
2003-01-01
Монгол улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай монгол улсын хуульд хийсэн дүн шинжилгээ
2003-01-01
Зохиогч: О.Амархүү, В. Батхүү, Б.Баяр
Хэвлэн нийтэлсэн:
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Land Ownership Law Analyses Report.pdf
Түлхүүр үг: газар өмчлөлийн тухай хууль, газрын шинэтгэл, газрын реформ, газрын зах зээл, газар хувьчлал, оросын газрын зах зээл, азербайжаны газрын зах зээл, армений газрын зах зээл, гүржийн газрын зах зээл, казахстаны газрын зах зээл, киргизтаний газрын зах зээл, молдавы газрын зах зээл, албаний газрын зах зээл, беларусий газрын зах зээл
Хэвлэн нийтэлсэн:
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Land Ownership Law Analyses Report.pdf
Түлхүүр үг: газар өмчлөлийн тухай хууль, газрын шинэтгэл, газрын реформ, газрын зах зээл, газар хувьчлал, оросын газрын зах зээл, азербайжаны газрын зах зээл, армений газрын зах зээл, гүржийн газрын зах зээл, казахстаны газрын зах зээл, киргизтаний газрын зах зээл, молдавы газрын зах зээл, албаний газрын зах зээл, беларусий газрын зах зээл
Хэвлэн нийтэлсэн:
Он:2003
Төрөл:Судалгаа
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/Land Ownership Law Analyses Report.pdf
Түлхүүр үг:газар өмчлөлийн тухай хууль, газрын шинэтгэл, газрын реформ, газрын зах зээл, газар хувьчлал, оросын газрын зах зээл, азербайжаны газрын зах зээл, армений газрын зах зээл, гүржийн газрын зах зээл, казахстаны газрын зах зээл, киргизтаний газрын зах зээл, молдавы газрын зах зээл, албаний газрын зах зээл, беларусий газрын зах зээл
Хөтөлбөр:*
Шинэ
2003-01-01
Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээ олгох, бусдад шилжүүлэх, гэрчилгээний хугацааг сунгахад төлөх хураамжийн хэмжээ
2003-01-01
Зохиогч: Монгол Улсын Засгийн газар
Хэвлэн нийтэлсэн:
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/LandCertificate_fee_tog205.pdf
Түлхүүр үг: газрын тухай хууль, газар өмчлүүлэх тухай хууль, газар эзэмших эрх, газар ашиглах эрх, засгийн газрын тогтоол
Хэвлэн нийтэлсэн:
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/LandCertificate_fee_tog205.pdf
Түлхүүр үг: газрын тухай хууль, газар өмчлүүлэх тухай хууль, газар эзэмших эрх, газар ашиглах эрх, засгийн газрын тогтоол
Хэвлэн нийтэлсэн:
Он:2003
Төрөл:
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/LandCertificate_fee_tog205.pdf
Түлхүүр үг:газрын тухай хууль, газар өмчлүүлэх тухай хууль, газар эзэмших эрх, газар ашиглах эрх, засгийн газрын тогтоол
Хөтөлбөр:*
Шинэ
Зохиогч: Global Anti-Corruption Network
Хэвлэн нийтэлсэн: Global Anti-Corruption Network
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Global Forum III Final Declaration.pdf
Түлхүүр үг: anti-corruption, fighting corruption, government policy on anti-corruption, fighting corruption and safeguarding integrity
Хэвлэн нийтэлсэн: Global Anti-Corruption Network
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/Global Forum III Final Declaration.pdf
Түлхүүр үг: anti-corruption, fighting corruption, government policy on anti-corruption, fighting corruption and safeguarding integrity
Хэвлэн нийтэлсэн:Global Anti-Corruption Network
Он:2003
Төрөл:
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/Global Forum III Final Declaration.pdf
Түлхүүр үг:anti-corruption, fighting corruption, government policy on anti-corruption, fighting corruption and safeguarding integrity
Хөтөлбөр:*
Шинэ
Зохиогч: Монгол Улсын Засгийн газар
Хэвлэн нийтэлсэн: Монгол Улсын Засгийн газар
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/PRSP -2002.07.04_mong to WB and IMF.pdf
Түлхүүр үг: ядуурлыг буурулах стратеги, ядуурлын бууруулах бодлого, эдийн засгийн өсөлт, Монгол дахь ядуурал, өрхийн орлого, гадаадын хөрөнгө оруулалт, хүний хөгжил, эдийн засгийн болон санхүүгийн тогтвортой байдал
Хэвлэн нийтэлсэн: Монгол Улсын Засгийн газар
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/PRSP -2002.07.04_mong to WB and IMF.pdf
Түлхүүр үг: ядуурлыг буурулах стратеги, ядуурлын бууруулах бодлого, эдийн засгийн өсөлт, Монгол дахь ядуурал, өрхийн орлого, гадаадын хөрөнгө оруулалт, хүний хөгжил, эдийн засгийн болон санхүүгийн тогтвортой байдал
Хэвлэн нийтэлсэн:Монгол Улсын Засгийн газар
Он:2003
Төрөл:
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/PRSP -2002.07.04_mong to WB and IMF.pdf
Түлхүүр үг:ядуурлыг буурулах стратеги, ядуурлын бууруулах бодлого, эдийн засгийн өсөлт, Монгол дахь ядуурал, өрхийн орлого, гадаадын хөрөнгө оруулалт, хүний хөгжил, эдийн засгийн болон санхүүгийн тогтвортой байдал
Хөтөлбөр:*
Шинэ
2003-01-01
The Political Party and Election Campaign Financing Assessment Study -Mongolia
2003-01-01
Зохиогч: Burmaa R.
Хэвлэн нийтэлсэн: Mongolian Foundation for Open Society (Soros Foundation)
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/burmaa_assessmentstudy_edited.pdf
Түлхүүр үг: political campaign funding, corruption in democracy, party expenditure, electoral system, election campaign, political parties of Mongolia, legal framework
Хэвлэн нийтэлсэн: Mongolian Foundation for Open Society (Soros Foundation)
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/burmaa_assessmentstudy_edited.pdf
Түлхүүр үг: political campaign funding, corruption in democracy, party expenditure, electoral system, election campaign, political parties of Mongolia, legal framework
Хэвлэн нийтэлсэн:Mongolian Foundation for Open Society (Soros Foundation)
Он:2003
Төрөл:
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/burmaa_assessmentstudy_edited.pdf
Түлхүүр үг:political campaign funding, corruption in democracy, party expenditure, electoral system, election campaign, political parties of Mongolia, legal framework
Хөтөлбөр:Ардчиллын институцүүдийг бэхжүүлэх нь
Шинэ
2003-01-01
Comparative survey of the results of the 1992, 1996, and 2000 Ikh Khural elections by election systems
2003-01-01
Зохиогч: Burmaa R.
Хэвлэн нийтэлсэн: Voters’ Education Center
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/comparitive_research on election_eng.pdf
Түлхүүр үг: election results in Mongolia, election system, voters and candidates, political parties in Mongolia
Хэвлэн нийтэлсэн: Voters’ Education Center
Он: 2003
Файлын төрөл: pdf
Файл: /uploads/site/1126/res_mat/comparitive_research on election_eng.pdf
Түлхүүр үг: election results in Mongolia, election system, voters and candidates, political parties in Mongolia
Хэвлэн нийтэлсэн:Voters’ Education Center
Он:2003
Төрөл:
Файл татах:/uploads/site/1126/res_mat/comparitive_research on election_eng.pdf
Түлхүүр үг:election results in Mongolia, election system, voters and candidates, political parties in Mongolia
Хөтөлбөр:Ардчиллын институцүүдийг бэхжүүлэх нь