Судалгаагаар АН-аас боловсруулсан хуулийн төсөл нь 2019 оны Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн суурь үзэл баримтлал болон Монгол Улсын ардчилсан институцийн хөгжлийн чиг хандлагатай зөрчилдөж байна. Мөн Улс төрийн намын тухай хуулийн амин сүнс болсон санхүүгийн ил тод байдал, хяналт, намын дотоод засаглал дахь эрх мэдлийн тэнцвэрт байдал, мөнгөний нөлөөллийг хязгаарлах зэрэг засаглалын суурь механизмыг бүхэлд нь сулруулж, эрх зүйн зохицуулалтыг дордуулсан шинжтэй байна. Улмаар улс төрийн намуудыг олон нийтийн оролцооноос тусгаарлаж, чинээлэг бүлгүүдийн ашиг сонирхлыг хамгаалсан картель нам болон плутократ тогтолцоо руу шилжих эрсдэл өндөр байна.

АНСДИТХСтХ-д оруулах өөрчлөлтийн хуулийн төслийг Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Цэцийн  2025 оны 03 дугаар дүгнэлтэд нийцүүлэх зорилгоор боловсруулсан гэх боловч Цэцийн шийдвэрийг хэт явцуу хүрээнд тайлбарласан, Цэцийн шаардсан эрх зүйн тодорхой байдлыг хангаагүй, нэг талаас сонгуульд нэр дэвших сонирхолтой бүх талуудад тэгш боломж олгосон мэт боловч нөгөө талаас сонгуулийн өрсөлдөөн ижил гараанаас эхэлж тэнцвэртэй өрнөх боломжийг алдагдуулах эрсдэлтэй байна.

Монгол Улс ардчилсан Үндсэн хуулиа баталсан 1992 оноос хойш УИХ-ын ээлжит сонгуулийг 9 удаа зохион байгуулахдаа сонгуулийн тогтолцоог нийт найман удаа өөрчилжээ. Сонгуулийн тогтолцоо өөрчлөгдөх бүрд сонгуулийн тойрог шинээр байгуулагдана. Сонгуулийн тойрог байгуулахад хүн амын тоо, засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн хуваарь, газар нутгийн хэмжээ, байршил зэргийг харгалзан үзэх хуулийн зохицуулалт сонгуулийн хууль тогтоомжид туссаар иржээ. Гэсэн хэдий ч сонгуулиас сонгуулийн хооронд ардчилсан сонгуулийн үндсэн зарчмуудын нэг болох “нэг санал – нэг үнэ цэн” зарчим алдагдсаар 2024 оны сонгуульд саналын зохисгүй төлөөлөл 18 хувьд хүрсэн байна. Тус судалгааны ажилд 1992 оноос хойших УИХ-ын ээлжит сонгуулиудад саналын зохисгүй төлөөллийг тооцоолж, сонгуулийн мажоритар тойрог, мандатын тоог зохистой тогтоох хувилбаруудыг санал болгоно.