Сонгох, сонгогдох эрхийг баталгаатай хангах нэг чухал нөхцөл нь сонгуулийн маргааныг ил тод, шударгаар шийдвэрлэх явдал билээ. Сонгуулийн процесс нь хуульд заасан тодорхой цаг хугацаанд явагддаг онцлогтой тул сонгуультай холбоотой гомдол, маргааныг хянан шийдвэрлэх, зөрчигдсөн эрхийг сэргээх, буруутай этгээдэд хуулийн дагуу хариуцлага хүлээлгэх асуудлыг энэхүү онцлогт нийцүүлэн зохицуулах шаардлага урган гардаг. Монгол Улсад сонгуулийн эрх зүйн орчны шинэчлэлийн хүрээнд дээрх зорилгыг хангахад чиглэсэн зарим оролдлого хийгдсэн ч маргаан шийдвэрлэгдэхгүй байсаар сонгууль дуусах, нэгэнт сонгуулийн үр дүн гарсан бол гомдол, мэдээлэл гаргагчийн хэрэг хянан шийдвэрлүүлэх идэвх оролцоо буурах, зөрчигдсөн эрх сэргээх боломжгүй болох гэх мэт асуудал гарсаар байна. Судлаачдын зүгээс энэ мэт тулгамдаж буй асуудлуудад дүн шинжилгээ хийн, бусад ардчилсан улсын сайн туршлагыг судлан харьцуулсны зэрэгцээ эрх зүйн орчныг сайжруулахад чиглэсэн тодорхой зөвлөмж боловсруулсныг энэхүү судалгааны тайланд нийтлэв.

“Хууль тогтоомжийн төслийг судалгаа, шинжилгээнд үндэслэн боловсруулах зарчмын хэрэгжилт” сэдэвт судалгааны тайлантай танилцана уу. Хуулийн төслийг судалгаа, шинжилгээнд үндэслэн боловсруулах нь хууль бүтээх үйл ажиллагаанд баримтлах үндсэн зарчим билээ. Үүний дагуу аливаа хуулийн төслийг боловсруулахад түүний хэрэгцээ, шаардлагыг урьдчилан тандан судлах, үр нөлөөг нь үнэлэх, хэрэгжилтэд шаардагдах зардлыг тооцох, мөн батлагдсаны дараа хэрэгжилт ба нийгэмд үзүүлэх үр дагаврыг тогтмол үнэлэх шаардлагыг мөн хуулиар тогтоожээ. Гэвч уг зарчмын хэрэгжилт хангалтгүй буюу зарим тохиолдолд судалгаа хийгээгүй, эсхүл судалгаа хийхдээ холбогдох аргачлал, шаардлагыг бүрэн мөрдөхгүй байгаагаас хууль тогтоомжийн хийдэл, зөрчил, хэрэгжилтийн хүндрэлүүд үүсэх болов. Иймд хууль тогтоомжийн төсөл боловсруулах үе шатны судалгаа, шинжилгээний чанарыг ямар түвшинд хийгдэж байгааг үнэлэх зорилгоор энэхүү судалгааг хийж, судалгааны чанар, үр нөлөөг сайжруулахад чиглэсэн санал зөвлөмж боловсрууллаа.

ННФ-аас Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөлд өгч буй санал, шүүмжийг хүлээн авна уу.

In 2024, Mongolia enacted the National Sovereign Wealth Fund Law, establishing a fund composed of three components: the Future Heritage Fund, the Development Fund, and the Savings Fund. These funds are designed to accumulate, invest, and distribute income from natural resources to support development and ensure fair, equitable benefit-sharing in line with constitutional principles. They aim to promote inclusive, sustainable growth and improve citizens’ livelihoods.

Шүүмжийг боловсруулахад ННФ-аас 2024-2025 онд хийж гүйцэтгэсэн Хууль тогтоомжийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг  тодорхой зохицуулалтын хүрээнд лавшруулан авч үзсэн цуврал судалгаа болон энэхүү сэдвийн хүрээнд зохион байгуулсан цуврал хэлэлцүүлгийн явцад хөндөгдсөн асуудлууд, судлаачдын саналыг иш болгов.

Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслийг Засгийн газар 2025 оны 9 дүгээр сарын 1-нд УИХ-д өргөн мэдүүлж, УИХ-иас уг хуулийг 2025 оны 11 дүгээр сарын 12-нд баталсан билээ. Монгол Улсын 2026 төсвийн төсөл болон батлагдсан төсөвт туссан хөрөнгө оруулалтын төсөл, арга хэмжээнүүдэд ННФ-ын захиалгаар судлаач Д.Баярмаа харьцуулсан дүн шинжилгээ хийснийг сонирхогч талуудад хүргэж байна.

Та бүхэнд толилуулж буй энэ судалгаанд Монгол Улсад хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй хууль тогтоомж олон улсын эрх зүйн баримт бичгүүдтэй хэрхэн нийцэж буй талаарх дүн шинжилгээ, хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийн явцад үүсэж буй асуудлууд, Европын холбоо болон бусад улсад ижил төстэй харилцааг хэрхэн зохицуулж, холбогдох маргааныг шүүхээр шийдвэрлэж байгаа талаарх мэдээллийг харьцуулан танилцуулжээ.

Энэхүү тайлангаас сүүлийн үед түгээмэл гарч буй нэн яаралтай горимоор хууль тогтоомж батлан гаргах үйл явцад анхаарах асуудал, түүнийг залруулах арга хэмжээний санал зөвлөмжийг хүлээн авч танилцана уу.

ННФ-аас Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөлд өгч буй санал, шүүмжийг хүлээн авна уу.

Жагсаал, цуглаан хийх эрх чөлөөний тухай хуулийн төсөл (2024 оны 10 дугаар сард нийтлэгдсэн хувилбар)-д ICNL олон улсын байгууллагаас өгсөн шүүмжийг монгол хэл рүү орчуулан хүргэж байна.