1990 оны анхны ардчилсан сонгуулиас хойш Монгол улс дахь сонгуулийн тогтолцоо орчин үеийн жишиг, Монгол дахь улс төрийн амьдралын өвөрмөц онцлогийг тусган хөгжөөд багагүй хугацаа өнгөрлөө. Тиймээс сонгуулийн тогтолцоог боловсронгуй болгох нь өнөөгийн төрийн бодлогын зайлшгүй шийдвэл зохих асуудлын нэг болоод байна.

Судалгааны зорилго нь Монгол Улсын их хурлын сонгуулийн системийн давуу болон сул талыг тодруулж, цаашид анхаарах асуудлын талаар олон нийтийн үзэл бодлыг илрүүлэн гаргахад оршино. Энэхүү зорилгод хүрэхийн тулд дараах зорилтуудыг тавьсан.

“Хууль хэрхэн гардаг” тухай гарын авлага нь иргэдэд хууль, эрх зүйн нийгэмд гүйцэтгэх үүрэг, хууль батлан гаргах үйл явц, тэдгээрт иргэд хэрхэн оролцох боломжийн талаар өгүүлж, иргэдийн хуулиа дээдлэн, төрийнхөө үйл хэрэгт тус нэмэр болж амьдрах сэтгэлгээг дэмжихэд өчүүхэн төдий хувь нэмэр оруулах зорилгоор бүтээгдсэн билээ.

Энэхүү гарын авлага нь бизнесийн ба эдийн засгийн мэдээ сурвалжлагын үндсийг заах бөгөөд түүнчлэн компаниуд, бараа түүхий эд, банкны үйл ажиллагаа, ерөнхий эдийн засаг зэрэг онцлог асуудлыг гүнзгийрүүлж авч үзнэ. Бүлэг бүрт аливаа асуудлыг сурвалжлахад эх сурвалжийг хэрхэн олж авах, бичлэгийн санааг хэрхэн гаргах талаарх зөвлөгөө өгөгдсөн болно. Сүүлчийн хэсэг нь бизнесийн ба эдийн засгийн мэдээллийн онлайн эх сурвалжуудыг олж авахад зориулагдав.

Нээлттэй Нийгэм Форумаас бодлого боловсруулах, түүний хэрэгжилтэд хяналт тавих үйл явцад иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх, ил тод байдал, хариуцлагын тогтолцоог хөгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор тодорхой сэдвүүдээр иргэдэд зориулсан гарын авлага боловсруулан гаргаж байгаа билээ. Энэхүү цуврал номын нэг болох “Иргэн ба татвар” гарын авлагыг Танд өргөн барьж байна. 

Сонгуулийн кампанит ажилд төрийн эх үүсвэрийг урвуулан ашиглах, хэвлэл мэдээллийн тэнцвэргүй байдалд мониторинг хийх зорилгоор “2004 оны УИХын сонгуулийн кампанит ажлын санхүжилтийн мониторинг” төслийг Нээлттэй Нийгэм Форум, Сонгогчдын Боловсрол Төв болон Глоб Интернэйшнл зэрэг төрийн бус байгууллагууд хамтран хэрэгжүүллээ.

Эл гарын авлага юуны түрүүн иргэн та газрын харилцаанд бүрэн мэдээлэлтэйгээр оролцох боломж хангахыг зорьж буй.

“Сонгуулийн сурталчилгаанд хэвлэл мэдээллийн гүйцэтгэх үүрэг” нээлттэй ярилцлагын бэлтгэл ажлын хүрээнд бид 1990-ээд оноос хойш Монголд явагдсан УИХ-ын болон Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгаатай холбоотой мэдээлэл, материалыг эргэн сөхөхийн зэрэгцээ дэлхийн улс орнуудын туршлагаас судлан энэхүү тайланг бэлтгэлээ.

Энэхүү эмхэтгэлийн зорилго нь Дэлхийн худалдааны байгууллагын дүрэм журмууд хувийн компаниудад ямар ашиг тустай байж болох, эдгээр ашгийг хэрхэн олох тухай ойлголт өгөхөд оршино.